Konsekwencje braku taśmy EPDM ujawniają się zwykle po 2–4 sezonach: przeciek przez nieuszczelniony otwór w blachodachówce, korozja na styku aluminium z blachą trapezową, mostki termiczne i zawilgocenie w punkcie przejścia haka przez membranę. Żaden z tych problemów nie wychodzi od razu i żaden nie jest tani w naprawie.
Ten artykuł odpowiada na jedno pytanie: w których dokładnie miejscach instalacji PV EPDM jest obowiązkowy i dlaczego żaden inny materiał go tam nie zastąpi.
Co to jest EPDM i dlaczego akurat ten materiał
EPDM to terpolimer etylenowo-propylenowo-dienowy, syntetyczny kauczuk o wysokiej elastyczności i odporności na warunki atmosferyczne. Jego przewaga nad innymi elastomerami w zastosowaniach zewnętrznych wynika z budowy chemicznej: brak podwójnych wiązań w głównym łańcuchu polimerowym sprawia, że materiał nie ulega degradacji pod wpływem promieniowania UV i ozonu. Większość kauczuków syntetycznych zawiera w szkielecie miejsca podatne na utlenianie. EPDM tego problemu nie ma. Materiał nie traci koloru, nie kruszy się i nie zmienia parametrów mechanicznych przez wiele lat ekspozycji na słońce i warunki atmosferyczne.
Zakres temperatur pracy: od -40°C do +110°C. W polskich warunkach klimatycznych gdzie dach zimą osiąga -20°C, a latem pod panelami nagrzewa się do +80°C – żaden materiał silikonowy ani gumowy oparty na innych polimerach nie zachowa elastyczności i szczelności przez 25 lat eksploatacji instalacji. Żywotność EPDM przekracza 50 lat.
To nie marketing producenta, to właściwość wynikająca z chemii materiału, udokumentowana w branży budowlanej od lat 60. XX wieku.
Trzy miejsca w instalacji PV, gdzie EPDM jest obowiązkowy
-
Podkładka uszczelniająca przy śrubie dwugwintowej
Każdy otwór wywiercony w blachodachówce lub papie to potencjalne miejsce przecieku. Śruba dwugwintowa przechodzi przez blachę i jedynym elementem, który uszczelnia to przejście, jest podkładka EPDM dociskana nakrętką kołnierzową.
Podkładka EPDM do dwugwintu to krążek z otworem dopasowanym do średnicy śruby (M10 lub M12). Po dociśnięciu nakrętką kołnierzową wypełnia przestrzeń między łbem śruby a profilem fali blachodachówki, tworząc szczelne połączenie nawet na nieregularnej powierzchni.
Dwa krytyczne warunki poprawnego działania podkładki:
Moment dokręcania nakrętki dociskającej EPDM wynosi ok. 5 Nm – zarówno dla M10, jak i M12. To wartość niższa niż przy nakrętce adaptera (20 Nm dla M10). Za słabo: podkładka nie uszczelni. Za mocno: odkształci się nieodwracalnie i po kilku sezonach termicznych zacznie przepuszczać wodę. Klucz dynamometryczny przy tych nakrętkach nie jest przesadą.
Drugi warunek: podkładka musi być dopasowana rozmiarem do śruby i do faktycznego wymiaru otworu. Zbyt mała nie zakryje powierzchni styku. Zbyt duża nie będzie równomiernie dociśnięta.
Przeczytaj też:
Dwugwinty do fotowoltaiki – jak dobrać długość i moment dokręcania
-
Taśma EPDM pod mostkami trapezowymi
Mostek trapezowy przykręcany jest do blachy trapezowej blachowkrętami od góry, prostopadle do fali. W miejscu styku aluminiowego mostka z ocynkowaną lub powlekaną blachą trapezową dochodzi do dwóch zjawisk jednocześnie: potencjalnej reakcji galwanicznej aluminium z cynkiem w obecności wody oraz akumulacji naprężeń mechanicznych przy zmiennych obciążeniach wiatrowych i termicznych.
Uszczelki EPDM pod mostkami trapezowymi tworzą szczelną barierę między mostkami a powierzchnią dachu, zapobiegając przedostawaniu się wody, kurzu i innych zanieczyszczeń. Chronią powierzchnię dachu przed bezpośrednim kontaktem z metalowymi mostkami, co zmniejsza ryzyko korozji. Elastyczność uszczelek EPDM pomaga w absorpcji wstrząsów i drgań, które mogą występować na dachu ze względu na warunki atmosferyczne.
Taśma EPDM ogranicza ryzyko podciekania wody i stabilizuje kontakt elementu z blachą, co w długim horyzoncie ma znaczenie dla trwałości dachu.
Standardowe wymiary taśmy do mostków: 2 mm grubości × 20 mm szerokości, dostępna w rolkach 10, 20 lub 25 metrów. Parametry techniczne: odporność temperaturowa -30°C do +100°C, wytrzymałość na zerwanie ≥400 kPa, wydłużenie przy zerwaniu ≥150%, absorpcja wody ≤5%. Taśma jest samoprzylepna – klej akrylowy z przekładką z folii PE, zdejmowaną tuż przed aplikacją.
Aplikacja: taśmę nakleja się na dolną (przylegającą do dachu) powierzchnię mostka przed jego przykręceniem. Powierzchnia blachy w miejscu styku powinna być sucha i czysta – tłuszcz i kurz osłabiają przyczepność kleju akrylowego. Narożniki mostka docina się pod kątem, żeby taśma nie wystawała poza obrys elementu.
Dolne, przylegające do dachu powierzchnie profilu mostka trapezowego powinny być zaizolowane za pomocą uszczelek wykonanych z EPDM, polimeru odpornego na działanie warunków atmosferycznych. W dobrze zaprojektowanych mostkach taśma jest już zamontowana fabrycznie. Przy mostakach bez fabrycznego EPDM – doklejasz samodzielnie przed montażem.
Przeczytaj też:
Montaż fotowoltaiki na blachodachówce – jakie mocowania wybrać?
-
Kołnierz EPDM przy hakach dachowych
Przy montażu haków na dachówce ceramicznej lub w punktach przejścia przez membranę wstępnego krycia stosuje się kołnierz lub uszczelkę EPDM w formie profilowanego wykroju. Zastosowanie kołnierza EPDM skutecznie eliminuje powstawanie mostków termicznych oraz zapobiega podsiąkaniu wody kapilarnej. Systemowa warstwowa ochrona (kołnierz EPDM, membrana, taśma butylowa i podkładka stalowa) jest jedyną metodą gwarantującą trwałość połączenia powyżej 25 lat. Badania wskazują, że brak kołnierza EPDM może skrócić żywotność uszczelnienia o 40%.
W tym zastosowaniu EPDM nie tylko uszczelnia, ale też izoluje termicznie punkt styku metalu haka z membraną – zapobiegając kondensacji pary wodnej na zimnym metalu.
Gdzie EPDM nie jest krytyczny, ale warto go użyć
Taśmą EPDM można też uszczelniać styki szyn aluminiowych z adapterami montażowymi w miejscach szczególnie narażonych na stagnację wody, na przykład przy poziomej szynie w dolnym rzędzie paneli. To zastosowanie nieobowiązkowe, ale podnosi standard wykonania i wydłuża żywotność połączeń aluminiowych.
Taśmą EPDM nie uszczelniasz otworów pod ciśnieniem wody, spoin elewacyjnych ani połączeń ruchomych o dużej amplitudzie odkształceń. Do tego są inne materiały.
Czego nie wolno zamienić na silikon?
Instalatorzy, którzy pominęli podkładkę EPDM pod dwugwintem, często ratują się silikonem dekarskim dokładanym po fakcie. To błąd z kilku powodów: silikon nie przenosi naprężeń mechanicznych od dokręcanej nakrętki – ulega odkształceniu i po roku traci szczelność. Nie pracuje tak elastycznie jak EPDM w całym zakresie -40 do +110°C. I co ważne silikon nakładany na wierzch zakrytego już połączenia nie może zastąpić podkładki, która uszczelnia od środka.
Silikon dekarski jako dodatkowe zabezpieczenie na zewnątrz otworu ma sens jako jedyne uszczelnienie otworu przy śrubie dwugwintowej: nie.
Zamawianie EPDM – na co zwrócić uwagę
Przy planowaniu zamówienia na konkretną instalację:
Podkładki do dwugwintów – ilość równa liczbie śrub dwugwintowych. Rozmiar: M10 lub M12, dopasowany do średnicy śruby. Zazwyczaj są już w zestawie ze śrubą – sprawdź przy zamawianiu.
Taśma do mostków trapezowych – dolna powierzchnia mostka to suma długości wszystkich mostków w instalacji plus 10% zapasu na docięcia. Standardowy wymiar: 2×20 mm. Przelicz metry bieżące, nie sztuki.
Kołnierze do haków – dedykowane wykroje producenta systemu haka. Nie stosuj taśmy metrowej zamiast wykroju profilowanego – nie przylegnie do nieregularnego profilu haka.
Pełną listę elementów EPDM dla konkretnej instalacji możesz zweryfikować w Kalkulatorze PV lub skontaktować się z naszymi doradcami.
