Dwugwinty do fotowoltaiki – jak dobrać długość, średnicę i moment dokręcania

Budowa dwugwintu – dwa gwinty, dwa zadania

Nazwa mówi wszystko: śruba dwugwintowa posiada dwa rodzaje gwintów. Pierwszy umożliwia przykręcenie jej do krokwi przez pokrycie dachowe, natomiast drugi – metryczny – służy do mocowania szyn i wsporników.

Gwint drewniany (dolny) wchodzi w krokiew i przenosi wszystkie obciążenia mechaniczne – ciężar paneli, parcie i ssanie wiatru, obciążenie śniegiem. Gwint metryczny (górny) przyjmuje adapter montażowy, nakrętki kołnierzowe i ostatecznie łączy szynę z dachem. Między gwintami znajduje się gładkie przejście o długości 7–10 mm – to odcinek, który przechodzi przez blachę lub pokrycie dachowe i jest uszczelniany podkładką EPDM.

Skompletowany dwugwint składa się ze: śruby, nakrętki DIN 6923 i podkładki gumowej EPDM. W praktyce zestawy hurtowe zawierają 3 nakrętki kołnierzowe – po jednej na uszczelkę, jednej na adapter i jednej kontrującej.

Średnica dwugwintu: M10 czy M12?

Dwie dostępne średnice spełniają różne funkcje konstrukcyjne.

Dwugwint o średnicy M10 to standard dla zdecydowanej większości instalacji domowych i średnich komercyjnych. Przy montażu profili konstrukcyjnych instalacji fotowoltaicznych powszechnie stosuje się dwugwintowe śruby o średnicy M10, dostępne w różnych długościach, na wszystkich popularnych rodzajach pokryć: od blachy, przez blachodachówkę, po gont bitumiczny.

Dwugwint o średnicy M12 stosuje się tam, gdzie obliczenia obciążeń tego wymagają: instalacje komercyjne powyżej 50 kWp, dachy w strefach o wysokich obciążeniach wiatrem lub śniegiem, konstrukcje z rozstawem punktów kotwiących przekraczającym 1,2 m. Moment dokręcania nakrętki M12 mocującej adapter wynosi 32 Nm wobec 20 Nm dla M10 – różnica wynika wprost z wyższej nośności połączenia.

Dla typowej instalacji domowej 6–12 kWp na blachodachówce: M10 w zupełności wystarcza. Dla instalacji na hali produkcyjnej 100+ kWp w III lub IV strefie wiatrowej: zweryfikuj obliczeniowo, czy M10 wystarczy, lub sięgnij po M12.

Długość dwugwintu: jak obliczyć, żeby nie zgadywać

To jest parametr, który wymaga pomiaru, nie intuicji. Długość śruby dobiera się odpowiednio do wysokości blachodachówki, łaty i kontrłaty. Do tego dochodzi wymagana głębokość zakotwienia w krokwi.

Wzór na minimalną długość dwugwintu:

L = fala blachodachówki + grubość łaty + grubość kontrłaty (jeśli jest) + min. 60 mm w krokwi

Praktyczne wartości dla polskiego budownictwa jednorodzinnego:

• Fala blachodachówki: 30–45 mm (zależy od producenta i profilu)
• Łata: 40–50 mm
• Kontrłata (jeśli jest): 25–40 mm
• Minimalne zakotwienie w krokwi: długość części kotwiącej powinna przekraczać 50 mm w konstrukcjach drewnianych – w praktyce instalatorzy przyjmują 60–70 mm jako bezpieczne minimum, a przy instalacjach komercyjnych 80 mm.

Wynik tego rachunku dla typowego dachu z kontrłatą: 40 + 45 + 30 + 65 = 180 mm. Kupujesz 200 mm – z zapasem na ewentualne nierówności łacenia.

Dla dachu bez kontrłaty: 40 + 45 + 65 = 150 mm. Kupujesz 200 mm – nadal właściwy wybór.

Dla starego dachu z grubymi łatami i głęboką falą: 45 + 55 + 35 + 70 = 205 mm. Kupujesz 250 mm.

Dostępne długości standardowe: 200 mm, 250 mm, 300 mm, a dla niestandardowych konstrukcji – 400 mm. Wybieraj najbliższy wymiar powyżej obliczonej wartości, nigdy poniżej.

Przeczytaj też:

Haki dachowe do fotowoltaiki – jak dobrać do rodzaju dachówki

Jakie klemy środkowe i końcowe do paneli fotowoltaicznych dobrać w zależności od wysokości ramy modułu?

Materiał dwugwintu: stal A2, A4 i czego nie kupować

Najczęściej stosuje się stal nierdzewną klasy A2 lub A4, która charakteryzuje się podwyższoną odpornością na korozję w warunkach zewnętrznych. Wersje A4 sprawdzają się szczególnie w środowisku o podwyższonej wilgotności lub w rejonach nadmorskich z wysokim zasoleniem powietrza.

Na 95% dachów w Polsce A2 w zupełności wystarczy – to standard rynkowy z udowodnioną trwałością. A4 stosuj na obiektach w odległości do 5 km od morza lub w strefach przemysłowych z agresywną atmosferą.

Alternatywnie produkuje się warianty ze stali węglowej ocynkowanej ogniowo, jednak ich żywotność jest krótsza i wymagają dokładnej kontroli powłoki cynkowej. Dwugwint ocynkowany na instalacji przewidzianej na 25 lat to zły wybór – powłoka cynkowa na elementach narażonych na przewiercanie, naprężenia i zmienne temperatury degraduje się szybciej niż A2.

Moment dokręcania – liczby, nie wyczucie

To punkt, przy którym instalatorzy najczęściej pracują „na oko" – i gdzie najczęściej popełniają błąd w obie strony. Za słabo dokręcona nakrętka uszczelki EPDM nie uszczelni otworu. Za mocno – zdeformuje uszczelkę i po kilku sezonach termicznych straci sprężystość, znów przepuszczając wodę. Za mocno dokręcona nakrętka adaptera na stali nierdzewnej bez smaru – zatnie się (zatarcie gwintu A2 to jeden z najczęstszych problemów na budowie).

Wartości momentów dokręcania z dokumentacji technicznej systemu:

Nakrętki M10 mocujące adapter: 20 Nm. Nakrętki M12 mocujące adapter: 32 Nm. Nakrętki M10 i M12 dociskające uszczelkę EPDM: ~5 Nm – dokręcać powoli.

Dwie zasady, których nie wolno pominąć:

Wszystkie gwinty śrub nierdzewnych należy przesmarować smarem molibdenowym przed nakręcaniem nakrętek. Nakrętki należy dokręcać na wolnych obrotach.

Smar molibdenowy (MoS₂) zapobiega zacieraniu się gwintu A2 na A2 – zjawisku, które niszczy połączenie bezpowrotnie i zmusza do szlifowania lub wymiany elementu na dachu. Klucz dynamometryczny z zakresem 5–35 Nm to narzędzie, które powinno być na każdej budowie PV, a nie tylko przy wyjątkowych instalacjach.

Zestaw – co powinno być w komplecie

Kupując dwugwinty luzem, sprawdź czy w zestawie są trzy nakrętki kołnierzowe DIN 6923 i podkładka EPDM dopasowana do średnicy. Trzy nakrętki mają konkretne funkcje: pierwsza dociska uszczelkę EPDM do blachy, druga blokuje adapter w docelowej wysokości, trzecia kontruje całość. Montaż z dwiema nakrętkami zamiast trzech to skrót, który wychodzi przy pierwszym intensywnym wietrze.

Adapter montażowy kupujesz oddzielnie – dobierz do średnicy śruby (M10 lub M12) i do profilu szyny (standardowo 40×40 mm). Śruba dwugwintowa M10x300 jest kompatybilna z większością profili montażowych 40×40 mm przeznaczonych do konstrukcji PV, jednak zawsze warto sprawdzić zgodność z konkretnym profilem.

Przeczytaj też:

Montaż fotowoltaiki na blachodachówce – jakie mocowania wybrać

Przed kupnem dwugwintów – trzy pytania do sprawdzenia

Zanim złożysz zamówienie na dwugwinty do konkretnej instalacji, odpowiedz na trzy pytania:

1. Jaki typ pokrycia i jaka grubość konstrukcji dachu? – zmierz lub ustal na podstawie dokumentacji. Bez tego nie obliczysz długości.
2. Czy masz dostęp do strychu i znasz rozstaw krokwi? – to decyduje o liczbie punktów kotwiących i o tym, czy w ogóle możesz zaplanować siatkę montażową przed zamówieniem materiałów.
3. Czy instalacja wymaga M12? – dla standardowych domowych instalacji do ~15 kWp odpowiedź brzmi: nie. Dla obiektów komercyjnych w trudnych strefach klimatycznych: skonsultuj z projektem.

Jeśli nie masz pewności co do długości przy konkretnym dachu – skontaktuj się z naszym doradztwem technicznym lub skorzystaj z Kalkulatora PV na jelonek.store. Podaj typ pokrycia i wymiary przekroju dachu, dobierzemy właściwy wariant.